S.P.Q.R. - Rome, de eeuwige stad

Liefde toont toeristen de weg naar de Ponte Milvio

De hangslotjesrage woekert in alle hevigheid voort op de Ponte Milvio maar heeft alvast één positief effect: steeds meer toeristen ontdekken deze historische Romeinse brug, al is het dan om de verkeerde reden. Waarover gaat het? Een paartje dat elkaar eeuwige trouw belooft moet, volgens een traditie die enkele jaren geleden plots in alle hevigheid opdook, op de Ponte Milvio in Rome een hangslot bevestigen. Op het slotje schrijven ze hun namen en soms ook een wens. Op die manier is het koppeltje volgens het verhaal dan voor eeuwig en altijd met elkaar verbonden. De Ponte Milvio is wellicht de beroemdste brug van Rome maar lokte nooit grote massa's toeristen, ook al omdat ze een stukje buiten het historische centrum gelegen is. Maar de hangslotjes hebben daarin verandering gebracht, want sinds enige tijd komen zelfs Japanners een kijkje nemen. Al is het dan meestal slechts om foto's te maken van de hangsloten of, met wat geluk, van een koppeltje dat er eentje aan de brug bevestigt.

Het stadsbestuur zendt regelmatig een technische ploeg uit om nog maar eens de duizenden hangsloten te verwijderen maar na enkele weken kreunt ieder vrij plekje op de brug alweer onder de tientallen kilo's ijzer. Tegenwoordig gaat het al zover dat ook de Afrikaanse straatverkopers zich op de brug hebben geïnstalleerd. Ditmaal niet met namaakhandtassen, broekriemen of zonnebrillen maar uitsluitend met... jawel, hangsloten. Te koop in alle formaten, inclusief twee sleuteltjes, al hebben de gebruikers er meestal slechts eentje nodig. De slotjes vormen tegenwoordig een nieuwe toeristische attractie die heel wat mensen naar de brug lokt, niet zozeer om er zelf een hangslot te bevestigen, dan wel om het fenomeen eens van naderbij te bekijken. Daar is niets mis mee, maar helaas gaan de bezoekers meestal wel voorbij aan de roemruchte geschiedenis van deze plek. Veel mensen hebben geen flauw idee van wat zich hier heeft afgespeeld.

In het jaar 312 trok keizer Constantijn Italië binnen om Maxentius af te zetten. Op 27 oktober kwam het tot de befaamde slag bij de Milvische brug, een treffen dat uiteindelijk door Constantijn werd gewonnen. Waarom Maxentius Constantijn precies daar aanviel, is niet bekend. Waarschijnlijk hadden zijn priesters positieve voortekenen waargenomen op die dag. Maxentius had nochtans een een ruim numeriek overwicht aan manschappen. Constantijn zou aan de vooravond van de veldslag echter een lichtend kruis hebben gezien aan de hemel, met de tekst "in hoc signo vinces" (in dit teken zult gij overwinnen). Volgens de legende liet Constantijn daarna zijn mannen het teken op hun schilden aanbrengen en tegen de verwachtingen in werd het gevecht door Constantijn gewonnen. Het voorval inspireerde Constantijn om christen te worden, waarmee hij de basis legde voor de opkomst en groei van het christendom en de heidense cultussen en Romeinse goden uiteindelijk volledig verdwenen.

Na de slag vluchtte Maxentius met de restanten van zijn leger. In de verwarring zou hij in de Tiber gevallen zijn en verdronken. Als aandenken aan de slag op de Ponte Milvio werd drie jaar later, in 315, een zowat 22 meter brede en 15 meter hoge triomfboog opgericht, de zogenaamde boog van Constantijn, die je nog steeds naast het Colosseum kan zien staan. In deze triomfboog werden delen verwerkt van oudere bouwsels uit de tijd van de keizers Hadrianus, Trajanus en Marcus Aurelius. Op die boog stonden destijds ook vier grote bronzen paarden, die eerder op de (verdwenen) triomfboog van Nero hadden gestaan. De paarden hebben overigens de tijd overleefd, ze bevinden zich nu op de San Marco in Venetië.

Demonstratie Romeins glasblazen in Velzeke

Tijdens het glasweekend van 30 en 31 mei en 1 juni is er in het Provinciaal Archeologisch Museum in de Paddestraat van Velzeke een unieke Romeinse glasoven te bewonderen, de enige in Europa. Bovendien zullen buitenlandse specialisten ook effectief glas maken in de oven. Er werd twee maanden aan de oven gebouwd. Drie dagen lang zal er dagelijks glas worden geblazen, op zaterdag en zondag zelfs door de twee grootste specialisten van Romeins glas, de Britten Mark Taylor en David Hill. Ze demonstreren voor de ogen van het publiek verschillende technieken van Romeins glasblazen. Het is meteen de laatste mogelijkheid om de lopende tentoonstelling over glazen kostbaarheden uit het Romeinse rijk te bezoeken. Het museum is voor iedereen gratis toegankelijk. Je kan er bovendien nog andere speciale activiteiten meemaken. Op zaterdag en zondag zetten Gallische en Romeinse handelaars hun tenten op aan het museum. Ook de Galliërs zijn van de partij om hun vakmanschap te tonen. Het glasweekend vindt plaats op zaterdag 30 mei van 13 tot 18 uur en op zondag 31 mei en maandag 1 juni van 10 tot 18 uur.

www.pam-velzeke.be

Uitzonderlijk bezoek aan Romeinse Mithrastempels

In het auditorium van het Museo dell'Ara Pacis hebben deze week een aantal conferenties plaats onder het thema 'Verborgen Rome - ondergrondse archeologische trajecten'. De toegang tot deze lezingen en videovoorstellingen is gratis. Tegelijk worden de komende dagen (tot en met 31 mei) ook een aantal unieke rondleidingen georganiseerd op archeologische sites en plekken die in normale omstandigheden niet toegankelijk zijn of waar je alleszins toch minder snel zal binnengeraken. Enkele locaties werden zelfs nooit eerder geopend voor het publiek. De rondleidingen gebeuren steeds in kleine groepjes van maximaal 25 mensen. Het is verplicht je vooraf aan te melden op het nummer 06 39 967 700 en er wordt een kleine toegangsprijs (5 euro per persoon) gevraagd. De gids krijg je er gratis bij. Er zijn meerdere rondleidingen per dag maar het spreekt vanzelf dat je niet lang moet wachten om te reserveren. In totaal gaat het om zowat 150 gidsbeurten op een dertigtal locaties. Met dit initiatief wil het stadsbestuur zowel de eigen inwoners als de geïnteresseerde bezoekers een unieke kijk bieden op de buitengewone oudheidkundige rijkdom van Rome.

Om het thema 'Verborgen Rome' op touw te zetten kwam er een unieke samenwerking tot stand tussen een aantal organisaties: de Musei Vaticani, de Pontificia Commissione di Archeologia Sacra, de Soprintendenza Archeologica di Roma, het Fondo Edifici di Culto del Ministero dell’Interno, Acea en de Fondazione Alda Fendi. Alleen dat al verdient navolging. Bij een positieve evaluatie is de kans erg groot dat het initiatief volgend jaar niet alleen zal worden herhaald maar zelfs zal worden uitgebreid. Het blijft immers een grote frustratie van de Romeinen dat ze de buitenwereld lang niet alle schatten kunnen tonen waarover ze beschikken. Hoe ongelooflijk het ook klinkt, momenteel is slechts een vrij beperkt deel van de Romeinse historische schatten permanent te bewonderen. Er ligt nog enorm veel historisch materiaal in kelders, opslagplaatsen en op tal van archeologische sites te wachten tot iemand alles eens netjes op een rijtje zet. Er is nog werk voor vele tientallen jaren en bovendien komen er voortdurend nieuwe vondsten bij en worden regelmatig nieuwe ontdekkingen gedaan.

In het programma 'Verborgen Rome' valt vooral het bezoek aan drie minder bekende Mithras-tempels op. Mithras was de god van het mithraïsme, een officiële godsdienst in het Romeinse Rijk, die vooral erg populair was bij Romeinse soldaten. De Mithrascultus, met zijn mystieke vormen van astrologie en zonnecultus (Mithras werd ook wel Sol Invictus, de onoverwinnelijke zon, genoemd), maakte gebruik van donkere, onderaardse, met wierook of kruidendampen gevulde tempels die fungeerden als mysterieuze vergaderruimten. Er werden initiatierites gehouden om nieuwe volgelingen in te wijden in de geheimen van de leer. Het mithraïsme was een geduchte rivaal van het in opkomst zijnde christendom. Uiteindelijk werd de cultus verboden onder invloed van het zegevierende christendom. Mithras was mogelijk gebaseerd op de Oud-Perzische god Mithra. De best bekende Mithras-tempel in Rome is deze van San Clemente, die zich onder de fundamenten van twee latere kerken bevindt. De meeste toeristen komen weleens een kijkje nemen op deze fraaie locatie.

Onder de vloer van de sinds vorig jaar opnieuw opengestelde kerk San Stefano Rotondo (Via di Santo Stefano Rotondo 7) werd tijdens recente opgravingen eveneens een goed bewaarde Mithras-tempel ontdekt. Die was waarschijnlijk verbonden met de nabijgelegen Castra Peregrina, een soldatenkazerne die ook fungeerde als postcentrum en van waaruit ook de gecodeerde bevelen van de keizers vertrokken naar de diverse legeronderdelen verspreid over het hele rijk. De Mithrastempel, daterend uit de tweede eeuw na Christus, bestaat uit een rechthoekige ruimte met twee banken aan de zijkanten. In het begin van de derde eeuw werd het gebouw zelfs nog uitgebreid. De muren zijn versierd met prachtige fresco's van ondermeer de personificatie van de maan en andere hemellichamen.

Eén van de best bewaarde Mithras-heiligdommen in Rome is het Mitreo di Santa Prisca, dat zich bevindt onder een particuliere woning aan de Via di Santa Prisca 13. Het Mitreo di Palazzo Barberini (Via delle Quattro Fontane 13) werd reeds ontdekt in 1936 en is verspreid over meerdere ondergrondse gedeelten, daterend uit de tweede en derde eeuw na Christus. Dit unieke trio Mithras-tempels is een bezoek zonder meer waard.

Enkele andere interessante locaties die de komende dagen eveneens worden opengesteld: de Monte Testaccio of schervenberg, de Piramide van Cestius, de Necropolis van Santa Rosa, de Tombe Latina, de Catacombe van Vigna Chiaraviglio, de Catacombe van San Marcellino en Pietro, het stadion van Domitianus, het auditorium van Mecenas, het Acquedotto Vergine, de insulae van San Vincenzo (nog niet zolang geleden ontdekt tijdens de restauratie van de vroegere cinema Trevi), de Romeinse woning onder Palazzo Specchi en de gladiatorenkazerne Ludus Magnus. Ook worden de scavi onder diverse basilieken opengesteld, waaronder deze van de S. Maria Maggiore, de S. Giovanni in Laterano en de Santa Croce in Gerusalemme.

Nieuwe methode datering archeologische vondsten

Britse wetenschappers hebben een nieuwe methode voorgesteld waarmee archeologische vondsten kunnen worden gedateerd. Met de nieuwe rehydroxylatie-datering valt aardewerk veel makkelijker te dateren. Bij bijna elke archeologische opgraving vind je wel wat oude stukken aardewerk, zegt een van de ontdekkers, maar tot nu toe ontbrak altijd een goede methode om dat te dateren. Koolstofdatering, de meest gebruikte methode om te kijken hoe oud een archeologisch voorwerp is, is bij keramiek niet te gebruiken. In tegenstelling tot bot of hout bevat aardewerk namelijk geen koolstof. Bij de nieuwe methode kijkt men naar de 'interne klok' van het aardewerk door te meten hoeveel water het materiaal heeft opgenomen in de loop der tijd. Bij een min of meer constante temperatuur blijkt dat namelijk verrassend gelijkmatig te verlopen.

De archeologen probeerden hun methode uit op verschillende stenen waarvan bekend was hoe oud ze waren. De leeftijd van een Romeinse baksteen werd tot op een jaar nauwkeurig vastgesteld op 2001 jaar. Ook Middeleeuwse en moderne bakstenen werden tijdens een testproject tot op enkele jaren nauwkeurig gedateerd. Om de leeftijd vast te stellen nemen de onderzoekers een klein fragment van het aardewerk en meten dat op een supergevoelige weegschaal die tot op eentiende van een miljoenste gram nauwkeurig is. Vervolgens verhitten ze het fragment tot boven de 500 graden om al het water er uit te verdampen. Het stukje wordt dan weer gewogen, waardoor de wetenschappers weten hoeveel water er in opgenomen was. Vervolgens is uit te rekenen hoe lang het aardewerk daarover gedaan moet hebben.

Volgens de wetenschappers is het zeker dat hun methode werkt tot 2000 jaar, maar ze hebben goede hoop dat ook veel oudere fragmenten, mogelijk tot 10.000 jaar, te dateren zijn. Slechts één keer zaten de wetenschappers ernaast: een steen die duizend jaar oud had moeten zijn, kreeg mysterieus genoeg een leeftijd van 66 jaar toegewezen. Bij nader onderzoek bleek dat de kathedraal waaruit de steen afkomstig was, in 1942 door Duitse brandbommen was verwoest. De hitte daarvan had het water verdampt en de interne klok van de steen terug op nul gezet.

Maand van de Limes opent op zaterdag 6 juni

Limes (uitgesproken als lie-mes) is Latijn voor grens of pad. De Limes is de noordelijke grens van het Romeinse rijk. De Limes was ook een handelszone waar Romeinen en inheemse volkeren goederen en kennis uitwisselden. De Romeinse stad Forum Hadriani in het huidige Voorburg lag niet direct aan de Limes. Door de gracht van Corbulo lag deze stad wel in de directe invloedsfeer. Van 6 juni tot en met 4 juli is het Limesmaand in Leidschendam-Voorburg (Nederland). Tijdens deze maand zijn er activiteiten voor jong en oud. De opening van de Limesmaand, op 6 juni om 12 u., wordt alleszins spectaculair. Romeinse soldaten van Fectio marcheren door de Herenstraat in Voorburg om aandacht te vragen voor de Maand van de Limes. Verder zijn er speciale kindermiddagen met thema's als koken en knutselen. Voor de volwassenen worden lezingen en Romeinse muziekvoorstellingen georganiseerd. Met het themajaar Leve de Limes wil de provincie iedereen laten zien hoe mooi Zuid-Holland is. Ook zorgt de provincie voor het behoud, herstel en het toegankelijk maken van de prachtige monumenten. Dit draagt bij aan een aantrekkelijke leefomgeving voor de inwoners en bezoekers van Zuid-Holland.

www.leidschendam-voorburg.nl
www.limes.nl

Romeins schip Woerden wordt zaterdag verwelkomd

Zaterdag 30 mei vaart het Romeinse schip `Per Mare ad Laurium' de haven van Woerden (Nederland) binnen. Het schip staat dan vol met jonge Romeinse legionairs, de winnaars van een tekenwedstrijd. Het schip is de eerste Romeinse reconstructie die de openbare wateren van Nederland gaat bevaren. In de stad is op diverse plaatsen de Romeinse sfeer te proeven. Pax Romana laat zien hoe de Romeinen exerceerden, in de stad staat een levend Romeins standbeeld en Asterix en Obelix staan klaar om met iedereen op de foto gaan. Het inluiden van het schip gebeurt onder getoeter van lokale botenbezitters. Eigenaren van een sloep of klein bootje worden gevraagd het Romeins schip op 30 mei om 13.30 uur welkom te heten in de haven.

Programma

- 11.00 uur: Romeinse activiteiten Kerkplein/Voorstraat 13.00 uur verzamelen publiek in de haven van Woerden

- 13.30 uur: feestelijke intocht Per Mare Ad Laurium in de haven van Woerden met aan boord de jonge legionairs en Pax Romana

- 13.30 uur: officieel programma (korte toelichting door Marco Glastra directeur-rentmeester Het Utrechts Landschap en Loes Ypma, wethouder gemeente Woerden)

- 13.40 uur: start vaarseizoen door Henk Vlot, voorzitter Stichting Romeins Schip Woerden

- 14.15 uur: start korte proefvaarten voor publiek (kaarten hiervoor zijn vorige week uitgedeeld)

- 16.00 uur: einde proefvaarten

www.romeinsschipwoerden.nl

Paus gebruikt Facebook en YouTube

Het Vaticaan werpt zich op de nieuwste media. Eind vorige week werd een nieuwe website speciaal voor jongeren gelanceerd. Op www.pope2you.net zoekt de rooms-katholieke Kerk het gesprek met jonge mensen. Ze kunnen er in het Italiaans, Engels, Frans, Duits en Spaans onder meer via Facebook ‘vrienden’ worden met paus Benedictus XVI. De paus schrijft zelf nog geen berichten op deze sociale netwerksite, maar jongeren kunnen daar al wel kennismaken met zijn ideeën, foto’s bekijken, boodschappen ontvangen en discussiëren. “We willen op een inhoudelijke, aangename, open en hartelijke manier met de jeugd in gesprek”, verklaarde aartsbisschop Claudio Maria Celli, voorzitter van de Pauselijke Raad voor de Sociale Communicatiemiddelen, tijdens de presentatie van de website. Gebruikers van de site krijgen ook de mogelijkheid het internationale katholieke nieuwskanaal H2Onews te volgen via de iPhone. Verder wordt er doorgelinkt naar de Vaticaanse pagina van YouTube. Op de dag van zijn lancering werd de nieuwe site reeds door een half miljoen bezoekers bezocht. Die dag werden ook al meteen tienduizenden virtuele kaarten verzonden.

www.pope2you.net

Radio Vaticana gaat reclame uitzenden

Radio Vaticana, al 78 jaar lang ‘de stem van de paus’, ziet zich door de slechte financiële situatie gedwongen voor het eerst reclame uit te zenden, zo maakt KathPress bekend. Voorlopig is dat alleen het geval voor de uitzendingen in het Italiaans, verklaren directeur pater Federico Lombardi en programmadirecteur Alberto Gasbarri. Het Italiaanse elektriciteitsconcern Enel is het eerste bedrijf dat vanaf 6 juli adverteert op het Italiaanse ultrakortegolfkanaal 105. Radio Vaticaan zendt wereldwijd programma’s uit in ongeveer veertig verschillende talen. Die internationale uitzendingen blijven vooralsnog gespaard van reclame. Het radiostation is een van de meest kostenintensieve afdelingen van het Vaticaan. Meer info vind je op www.radiovaticana.org waar je ook naar de uitzendingen kan luisteren.

Vaticaan verhoogt pensioenleeftijd personeel

Het Vaticaan heeft de pensioengerechtigde leeftijd van zijn medewerkers verhoogd. De verhoogde pensioengerechtigde leeftijd geldt alleen voor nieuwe werknemers en gaat in op 1 januari 2010. Voor mannelijke leken stijgt de leeftijd van 65 tot 67 jaar, voor vrouwelijke leken van 60 naar 62, voor religieuzen (mannen en vrouwen) en priesters van 70 naar 72.

Wijnhuis Poderi Rosso Giovanni komt naar België

Lionello Rosso van het huis Poderi Rosso Giovanni uit het Italiaanse Piemonte stelt op zaterdag 6 en zondag 7 juni 2009 zijn bijzonder fraaie collectie Barbera-wijnen voor in de Leuvense Wine Loft. Het wijnhuis Poderi Rosso Giovanni uit Agliano Terme specialiseert zich in de productie van Barbera d'Asti en situeert zich op een domein van ruim 10 hectare. Het landgoed is volledig beplant met Barbera, met een dichtheid van zowat vijfduizend wijnstokken per hectare. De typische kalkhoudende bodem en het microklimaat van de streek zorgen voor een aantal zeer mooie wijnen in een uitstekende prijs/kwaliteit-verhouding. Een degustatieweekend dat zal zorgen voor gegarandeerde ontdekkingen.

Wine-Loft, Kolonel Begaultlaan 15, B-3012 Wilsele‎ (Leuven)

Alcoholverbod in Rome uit vrees voor voetbalrellen

Rome is momenteel weer volledig in de ban van brood en spelen. Vanavond wordt in het Stadio Olympico de Champions League-finale gespeeld tussen de voetbalploegen FC Barcelona en Manchester United. Omdat er in het recente verleden al meermaals serieuze problemen tussen fans van beide teams zijn geweest, kondigde de Romeinse burgemeester Gianni Alemanno aan dat er tussen 23 uur gisteravond en donderdagochtend 6 u. geen alcohol mag worden verkocht. Men vreest bovendien dat er rellen zullen ontstaan tussen de supporters van beide finalisten en de hooligans van AS Roma en Lazio. De gevechten uit de gladiatorenarena lijken weer heel dichtbij, met dit verschil dat ze zich nu allicht op straat zullen afspelen. Recent, op 13 mei, toen Lazio de Italiaanse Beker voetbal won, zorgden Laziosupporters ook al voor grote heibel gezorgd in het centrum van Rome. Het kwam tot een treffen met de politie, nadat een aantal fans de ruiten van winkels begonnen te vernielen "uit vreugde na het winnen van de wedstrijd". De politie vreest nu dat er straks hetzelfde gaat gebeuren.

De straten in een snikheet Rome zijn overvol door de massale aanwezigheid van Manchester United- en Barcelona-supporters. Een supporter omschreef de situatie als "ongelooflijk" en "erger dan in een oorlog". Veel supporters van Manchester United reizen in Rome rond met de metro, tegen de negatieve adviezen van de overheid in. Veel supporters doet dat ook om de hitte in de stad te ontvluchten. De temperatuur in Rome schommelt dezer dagen rond de 35 graden.

Het stadsbestuur legde als voorzorgsmaatregel alvast de verkoop van alcohol aan banden. Voor, tijdens en na de Champions League-finale zal er geen drank worden verkocht. Sinds gisteravond moeten alle bars en handelszalen rondom het stadion, op metro- en busstations tot in de haven van Civitavecchia, stoppen met het verkopen van alcohol. Het verbod duurt tot donderdagochtend. Volgens de organisatie bevinden zich ongeveer 70.000 fans van FC Barcelona en Manchester United in Rome om de finale van dichtbij mee te maken. Daar zitten naar schatting minstens 5.000 fans tussen die niet in het bezit zijn van een wedstrijdkaart. Supporters die hopen via de zwarte markt aan een kaartje te geraken, moeten daar niet op rekenen. Er zijn geen toegangskaarten voor de finalewedstrijd meer te krijgen, ook niet via het illegale circuit. Als er nu nog tickets worden aangeboden, gaat het om valse exemplaren. De Romeinse politie heeft de voorbije dagen reeds enkele drukkerijen gesloten die bezig waren met het aanmaken van valse toegangspasjes.

De stad is al een paar weken in de ban van het voetbalevenement. Op diverse plaatsen in de stad bouwen sponsors al enkele dagen aan podia en worden er feesttentjes of attracties neergezet. Sponsor Heineken is opvallend aanwezig en voert campagne in de lokale bars. Het Stadio Olimpico maakt deel uit van het Foro Italico. Het werd eerst onder de naam Stadio dei Cipressi tussen 1928 en 1937 gebouwd door architect Luigi Walter Moretti. Ter gelegenheid van respectievelijk de Olympische Spelen van 1960 en het Wereldkampioenschap voetbal van 1990, onderging het ingrijpende veranderingen. Het stadion heeft een atletiekbaan en beschikt over ruim 82.000 zitplaatsen. Het is het thuisstadion van zowel voetbalclub AS Roma als SS Lazio.

Tentoonstelling Mátilo langs de Limes geopend

Rome- en Romeinenliefhebbers kunnen de komende weken hun hartje ophalen in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Zopas werd daar de expositie ‘Mátilo langs de Limes’ geopend. De limes was de grens van het Romeinse rijk. Mátilo was de naam van een grensfort langs de Oude Rijn. In het Leidse museum zijn allerlei overblijfselen tentoongesteld, gevonden in de grond van de nieuwbouwwijk Roomburg. Het meest in het oog springende pronkstuk is een vloektablet. Het platte stukje lood werd in grafkisten gestopt om de dode een verwensing mee te geven.

Een andere bijzondere vondst uit Matilo is het Romeinse ruitermasker van brons, ontdekt in 1996. Sommige Romeinse ruiters droegen dergelijke maskers aan hun helmen. Ze deden dat bij parades en toernooien, maar ook tijdens het gevecht, om de vijand schrik aan te jagen, een geval van psychologische oorlogsvoering. Door middel van een scharnier kon de drager het masker omhoog klappen om even lucht te happen, want de temperatuur liep achter het brons hoog op. Behalve het vloektablet en het ruitermasker is nog een aantal andere, opvallende vondsten uit het gebied te zien, waaronder de hand van een groot bronzen standbeeld, een gem met de afbeelding van de Romeinse oorlogsgod Mars, de neus van een toneelmasker en een Germaanse fibula (mantelspeld).

De tentoonstelling is nog tot en met 12 juni te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Naast deze gelegenheidsexpo kan je er ook kennismaken met talrijke schatten van rijke, oude culturen, waaronder 'Etrusken' en 'Romeinen'. De presentaties zijn levendig van opzet en begrijpelijk voor jong en oud. Er zijn ook maquettes, reconstructies, filmfragmenten en interactieve multimedia. In de schoolvakanties zijn er extra activiteiten voor kinderen. Leiden gaat de plaats waar vroeger het Romeinse fort lag bovendien omtoveren tot 'Archeologisch park Matilo'. Het wordt een stadspark waar het Romeinse verleden zichtbaar en beleefbaar wordt.

Rijksmuseum van Oudheden
Rapenburg 28
2311 EW Leiden
Tel: 071-516 31 63
www.rmo.nl

Het Museo Carlo Bilotti in Rome

Enkele jaren geleden opende het - nog steeds relatief onbekende - Carlo Bilotti Museum in Rome met een grote tentoonsteling met werken van ondermeer Giorgio de Chirico, Damien Hirst, David Salle en Jenny Saville. Dit museum voor moderne kunst - waarvan de basis wordtgevormd door de collectie die de Italiaans-Amerikaanse zakenman en filantroop Carlo Bilotti in een periode van ruim dertig jaar bij elkaar bracht en na zijn dood aan de stad Rome schonk, heeft onderdak gevonden in de voormalige Orangerie van de Villa Borghese, die met de Galleria Borghese zelf - plaats biedt aan de onovertroffen collectie klassieke schilderijen en beeldhouwwerken van Caravaggio, Bernini, Titiaan, Guercino en talrijke andere meesters uit het Romeinse verleden.

Het Museo Carlo Bilotti is een bezoek zeker waard, temeer omdat veel liefhebbers van hedendaagse kunst nog steeds uitkijken naar de effectieve opening van het Museo Nazionale delle Arti del XXI Secolo (MAXXI), een nationaal museum waar ook moderne kunst wordt getoond, maar dan uit de 21ste eeuw. In het noorden van de stad wordt hiervoor een gewaagd, schijnbaar zwevend gebouw opgetrokken, een ontwerp van de beroemde architecte Zaha Hadid. Het is nog altijd een droom van de stad Rome om alle gebouwen in de omgeving van de Villa Borghese, inclusief het fraaie maar wat overladen Etruskisch Museum in de wat verwaarloosde Villa Giulia en de Galleria Nazionale d’Arte Moderna met elkaar te verbinden, om zo een echt en goed bewegwijzerd ‘museumpark’ in die buurt te creëren waar voldoende te zien is om er je dag door te brengen. Met het Carlo Bilotti Museum erbij wordt dat weer wat concreter.

Carlo Bilotti groeide op in Rome, studeerde in Napels en Palermo maar vertrok in de jaren zestig naar de Verenigde Staten waar hij huwde met een rijke erfgename. Later pendelde hij heen en weer tussen Palm Beach, New York en Rome. Hij stierf op 17 november 2006. Bilotti, die 72 werd, verzamelde zijn leven lang kunst uit de 20ste eeuw. Hij bezat werk van Picasso, Boccioni, Dubuffet en Miró. Maar ook wel wat Pop Art, vooral omdat hij bevriend was met kunstenaars zoals Warhol, Castelli en Lichtenstein.

Zijn oudste liefde was echter het werk van kunstenaar Giorgio de Chirico, die later een grote invloed zou hebben op het werk van René Magritte. Als 22-jarige kwam Bilotti met zijn schaarse spaarcentjes aankloppen bij de Chirico om een tekening van hem aan te schaffen. De doorgaans weinig toeschietelijke schilder was daardoor zodanig gecharmeerd dat hij Bilotti er twee voor de prijs van één meegaf en bovendien voor de rest van zijn leven met hem bevriend raakte.

Het Museo Carlo Bilotti, dat aan de achterzijde uitkijkt op een parklandschap, is verdeeld in een sectie (boven) gewijd aan de permanente collectie die Bilotti aan de stad Rome heeft geschonken. Het gaat om 18 werken van de Chirico uit de periode 1930-1960, plus schilderijen van ondermeer Gino Severini, Larry Rivers, Giacomo Manzù en Andy Warhol. Beneden bevindt zich een enorme ruimte waar tijdelijke tentoonstellingen van eigentijdse kunst worden gehouden. Voeg daarbij de ook vrij recent geopende MACRO-musea en de voormelde MAXXI aan de Via Guido Reni en zelfs de meest kritische bezoeker beseft dat Rome op het vlak van moderne kunst een meer dan aardige inhaalbeweging heeft gemaakt. In een stad die doordrongen is van vele duizenden kunstwerken uit de oudheid en de vele eeuwen daarna kan dat zeker geen kwaad.

Museo Carlo Bilotti
Aranciera di Villa Borghese
Viale Fiorello La Guardia
Open van dinsdag tot zondag, van 9 u. tot 19 u.
(Opgelet: de kassa gaat een half uur voor sluitingstijd dicht)
Toegangsprijs: 4,5 euro
www.museocarlobilotti.it

Met de bus naar Damiaan in Rome

In oktober wordt pater Damiaan in Rome heilig verklaard en heel wat mensen willen daar graag bij zijn. Maar vooral ouderen zien een reis met het vliegtuig niet zitten. Kapper Patrick Rombaut uit Tremelo legt daarom een luxueuze reisbus in, waarmee je Rome in alle comfort kan bereiken zonder te moeten vliegen. De reis die Patrick Rombaut organiseert duurt zes dagen, waarvan de reizigers er weliswaar vier op de bus doorbrengen. Wie nog mee wil, moet zich haasten, want de bus raakt snel vol. Contact: Patrick Rombaut, Baalsebaan 18, 3120 Tremelo, België, tel. +32 16 53 12 51.

Vliegtuigcharter naar Rome voor Damiaan

Waar vele Belgen op wachtten, is nu eindelijk een feit: de aankondiging van de Heiligverklaring van onze landgenoot Pater Damiaan (Jozef Deveuster). Dit groots gebeuren vindt plaats op het Sint-Pietersplein van Rome op zondag 11 oktober. Voor die uitzonderlijke gelegenheid organiseert Asteria Expeditions een tweedaagse reis met een speciale vlucht vanuit Brussel naar Rome, van zaterdag 10 oktober tot en met zondag 11 oktober. Asteria Expeditions heeft een volledig toestel gecharterd. Tijdens de Heiligverklaring op zondagvoormiddag werd gezorgd voor gereserveerde plaatsen op het Sint Pietersplein. Het programma omvat een kort bezoek aan Rome, een middag- en avondmaal in de stad en logies in een viersterrenhotel in het centrum, maar ook alle bustransport ter plaatse. Meer info en reservaties bij Asteria Expeditions, tel. 050/33.25.16, fax: 050/33.98.30 of via mail: annick@rvr.be

Gallo-Romeins Museum Tongeren opent vandaag

Het vernieuwde Gallo-Romeins Museum in Tongeren, dat vanavond na drie jaar van sluiting en ingrijpende verbouwingswerken opnieuw de deuren opent, zal ongetwijfeld kunnen meedraaien met de top van de archeologische musea in Europa, zo zei de Limburgse gedeputeerde van Cultuur Gilbert Van Baelen tijdens de persvoorstelling van het nieuwe gebouw en de permanente tentoonstelling. Het Gallo-Romeins Museum sloot in januari 2006 de deuren. Een uitbreiding van het museum drong zich op vanwege het bezoekersaantal dat in tien jaar fors tijd gestegen was, van 20.000 tot 100.000 per jaar. De provincie Limburg investeerde met behulp van Europa en Vlaanderen 19 miljoen euro in de realisatie van het vernieuwde museum, wat een verdubbeling van de museumoppervlakte inhield. Vanaf 21 mei is het museum open voor het publiek.

Het museumgebouw zelf valt op door zijn sober, maar stijlvol uitzicht. De gevel van het museum werd voorzien van een muisgrijze Italiaanse natuursteen. Het gebouw is perfect geïntegreerd in het oude stadshart van Tongeren. Met de realisatie van een nieuwe wandellus rond de naastliggende Onze-Lieve-Vrouwebasiliek en het aansluitende museumplein werd een oude stadskanker van de kaart geveegd, aldus nog Van Baelen. Architect is Alfredo De Gregorio. In het museum wordt het verhaal van de samenleving in Limburg, van in de prehistorie tot de vroege middeleeuwen, via een gelaagd tentoonstellingsconcept aanschouwelijk gemaakt. Dat gebeurt aan de hand van de presentatie van 2.200 authentieke objecten, die vergezeld zijn van heldere teksten, educatieve tekeningen, animatie en interactives en levensgetrouwe figuren uit kunsthars.

Er zijn ook 3D-voorstellingen van het interieur van een Romeinse stadswoning te bewonderen. Eén van de grote blikvangers is de maquette van Romeins Tongeren anno 150 na Christus. In de permanente tentoonstelling komen zowel de politieke, economische als sociaal-culturele evoluties, maar eveneens technologische innovaties en klimatologische omstandigheden aan bod. Ook informatie over het dagelijkse leven van onze voorouders werd in het verhaal geïntegreerd. De belangrijkste vondsten uit de Romeinse periode werden in Tongeren zelf opgegraven. Zo zijn er onder meer ook vondsten van de oudste vindplaats van België, zo'n 300.000 jaar oud, samen met het grootste depot van bronzen bijlen en de grootste Keltische goudschat van België in het museum vertegenwoordigd. Daarnaast zijn een vroegchristelijke tombe en de vondsten van de belangrijkste kampen van de Neanderthalers in het museum te bewonderen.

In december gaat in het Gallo-Romeins Museum alvast van start met de tijdelijke tentoonstelling "Ambiorix, Koning van de Eburonen". Tot die tijd en natuurlijk ook daarna nog, kunnen bezoekers in het museum terecht om de permanente collectie te bezichtigen. Voor een bezoek aan het Gallo-Romeins Museum heeft de NMBS een speciale B-dagtrip in het leven geroepen, met name de B-dagtrip 134. Die is verkrijgbaar in elk Belgisch spoorwegstation.

www.galloromeinsmuseum.be

Romeinse militairen beïnvloedden bouwstijl Bataven

De bouw van Bataafse boerderijen rond het begin van onze jaartelling werd sterk beïnvloed door bouwstijlen in Romeinse legerkampen en niet door Romeinse villa’s in steden. Dat concludeert Wouter Vos, die maandag aan de Vrije Universiteit in Amsterdam promoveert met zijn onderzoek naar het Bataafse platteland in het Kromme Rijngebied. De voorbije jaren onderzocht de 40-jarige archeoloog het leven van de Bataven in de eerste eeuwen na Christus - met name aan de hand van literatuur en kaarten gepubliceerd na eerdere opgravingen. "De Bataven waren afkomstig uit de Duitse deelstaat Hessen. Ze vestigden zich tussen Nijmegen, Breda en Utrecht en met name in de Betuwe. Uit verreweg de meeste gezinnen kwam wel een militair. Van de 30.000 tot 40.000 Bataven waren er zo’n 5000 in het Romeinse leger. Het leveren van manschappen was hun vorm van belasting” aldus Wouter Vos.

De Bataven waren niet alleen in Midden-Nederland actief. Het waren elitetroepen. Ze waren goede ruiters. Een groot aantal diende als lijfwacht van keizers als Augustus en Nero. Hoewel ze integreerden in het Romeinse Rijk, bleven ze zich Bataaf voelen. Er zijn grafstenen gevonden van Bataven die aan het einde van de derde eeuw leefden. Daarop staat dat ze Romeinen maar ook Bataven waren. Een van de redenen om te integreren, was de handel. Er zijn veel botten van paarden gevonden, veel meer dan er nodig waren voor de Bataven zelf. Waarschijnlijk leverden ze aan het Romeinse leger. Een andere aanwijzing die hierop duidt, is de inrichting van de landerijen. Veel nederzettingen bestonden uit twee of drie huizen. Er zijn greppels aangetroffen tussen de verschillende nederzettingen. Dat duidt erop dat ze met elkaar samenwerkten.

Een reden voor samenwerking is volgens Vos een hogere opbrengst van de landbouwgronden. „Het stro en de gerst was voor de Romeinen. We weten niet of dit handel was of dat het gold als belasting. Van alle Bataven die in het Romeinse leger dienden, keerden er enkele na zo’n 25 jaar dienst terug naar hun nederzetting. Het ging om ongeveer 120 mannen per jaar voor het hele Bataafse volk. Veel mannen overleden tijdens hun periode in het leger. De mannen werden beïnvloed door wat ze in het leger zagen. In de kampen waren krappe barakken. De mannen sliepen in kleine ruimtes. Vaak zaten ze onder de houten zuilengangen of veranda’s. Bij thuiskomst bouwden de veteranen deze zuilengangen na. Anderen zeggen overigens dat de zuilengangen bij boerderijen te laag waren om onder te schuilen en dat ze alleen voor de opslag van goederen werden gebruikt.

Met de bewering dat de veteranen hun legerbarakken nabouwden, wijkt Vos af van eerdere aannames dat de zuilengangen werden gebouwd naar het voorbeeld van Romeinse villa’s. Die villa’s stonden in Zuid-Limburg en op het vruchtbare lössplateau. Vos veronderstelt verder dat de stenen huizen die sporadisch in het Kromme Rijngebied voorkwamen, eveneens onder invloed van de Romeinse militairen zijn gebouwd. Er zijn in de zachte kleibodem sporen gevonden van stenen huizen, met pleisterwerk en beschilderingen die door rijkere Romeinen werden gebruikt. Bataven die in het Romeinse leger officier waren, konden het zich veroorloven om stenen te laten aanvoeren om hun huizen te bouwen. In het gebied waar de Bataven woonden, waren namelijk geen stenen voorhanden. Ook de stenen huizen waren volgens Vos niet gebouwd naar het voorbeeld van villa’s. De Bataafse officieren bouwden hun eigen houten boerderijen na in steen. Deze stenen vakwerkwoningen kwamen overeen met de onderkomens in de legerkampen, waar de officieren meer luxe genoten dan de gemiddelde soldaat.

Nieuw boek over de val van Rome

Het Romeinse Rijk was een lange tijd oppermachtig: geen andere staat ooit heeft over alle landen rond de middellandse zee geheerst. De Romeinen vormden niet alleen een politieke en militaire grootmacht, maar waren hun tijd ook ver vooruit op het gebied van retoriek, wetgeving, literatuur, wegenbouw en architectuur. In de vierde eeuw werd het rijk gesplitst in een westelijk en een oostelijk deel en niet lang daarna kwam het West-Romeinse Rijk ten val. In een nieuw en breed opgezet boek vertelt Adrian Goldsworthy (Caesar, Carthago) het complexe, dramatische, spannende verhaal van de ondergang van Rome: over bloedige invasies en barbaarse staatsgrepen, corrupte keizers, sluwe hovelingen en de talloze kleurrijke burgers wier levens op het spel stonden. Het resultaat is geschiedschrijving in de beste ouderwetse zin: een prachtig verteld verhaal met kleurrijke personages dat ons denken over de val van Rome verdiept en nuanceert.

Over de val van het Romeinse Rijk zijn sinds Edward Gibbon (1776-1781) al veel studies geschreven. De meeste auteurs zochten de oorzaak bij de Germanen (300-400), Hunnen (350-450), Wisigoten (410) of Ostrogoten (500). Goldsworthy, al bekend door zijn boeken over Caesar en Carthago, begint zoals Gibbon met een heel lange aanloop in en zelfs voor 180, toen het rijk nog floreerde. De kaart op pagina 38-39 illustreert dat. Hij benadrukt de crisismomenten in de 3de eeuw, in de vorm van geregelde burgeroorlogen, andere interne conflicten en de eerste vreemde invallers. Diocletianus en Constantijn konden nog even voor herstel zorgen, maar in de 4de eeuw werd de opdeling in twee of vier definitief, in de 5de eeuw volgde de instorting en in de 6de eeuw de mislukte poging van de oostelijke keizer Justinianus (527-565) om het Westen te heroveren.

Daarna zag de wereld er voorgoed heel anders uit. Volgens James O’Donnell, The ruin of the Roman Empire, 2009, was Justinianus zelfs de echte schuldige voor de ondergang van het Westen, omdat hij het gezag van de Ostrogoten weigerde te erkennen en door zijn invasie de bevolking verder uitputte en zo de weg vrijmaakte voor de inval van de Langobarden. Goldsworthy houdt het eerder bij de interne conflicten en beschouwt de verovering van de Afrikaanse graanschuur door de Vandalen (429-442) als de zwaarste slag. Zijn verklaringen zijn dus niet revolutionair. De verklaringen voor de val van Rome vormen slechts een onderdeel van zijn heel lang relaas over de periode van 161 tot 640 n. C.

Hij vertelt daarbij over zeer veel andere onderwerpen: de herkomst van de keizers, hun curriculum vitae, opgang, privé-leven, de eerste handelscontacten tussen Rome en China in 166, ten tijde van Marcus Aurelius (pagina 55), althans volgens Chinese bronnen. Of over Perzië, de nieuwe vijand in de 3de eeuw n. C., die de economie van het rijk zwaar onder druk zette, uitgebreid over het Christendom, de zoektocht naar nieuwe slaven , toen de veroveringen ophielden. Maar iets te weinig over de afname van de bevolking, het dalend aantal eigen soldaten, de opname van Germaanse soldaten om de grenzen te verdedigen tegen Germanen en andere invallers.

Goldsworthy kan schitterend vertellen, zoals hij ook al aantoonde in zijn “Caesar” en zijn “Carthago”, hij heeft een soepele pen, hij weet enorm veel, hij schrijft een prachtig boekwerk over die vijf eeuwen, met overzichtelijke kaarten, heldere schema’s, een zeer uitvoerige en gedetailleerde chronologische tabel, prachtige kleurenfoto’s, typeringen van volkeren die het Romeinse Rijk bedreigden en van hun aanvoerders, heel veel details en personalia, maar iets te weinig focus op de oorzaken zelf van de val. Nog één detail: Goldsworthy blijft de slag van Varus en Arminius situeren in het Teutoburgerwald in plaats van de recentere hypothese, namelijk in de omgeving van Kalkriese. Het boek is zijn prijs meer dan waard. (Tekst: Jef Abbeel)

De val van Rome
Originele titel: The Fall of the West. The Long, Slow Death of the Roman Superpower
Auteur: Adrian Goldsworthy
518 pagina's (plus kaarten, foto’s, chronologie, woordenlijst, bibliografie, register)
ISBN 978 90 263 21771
Uitgeverij Ambo, A’dam / VBK, Wommelgem, 2009
www.amboanthos.nl
Prijs: 34,95 euro

Gratis proefvaren met Romeins schip

Inwoners van de regio Woerden (Nederland) kunnen op zaterdag 23 mei tussen 15 en 17 uur gratis kaarten voor korte proefvaarten met een nagebouwd Romeins schip ophalen in het Stadsmuseum Woerden, Kerkplein 6. De proefvaarten worden gehouden op zaterdag 30 mei na de feestelijke intocht van het schip in de Haven van Woerden. Het schip komt om 13.30 uur aan en de eerste proefvaarten van ongeveer 15 minuten starten om 14.15 - 14.45 - 15.15 en 15.45 uur. Het schip Per Mare ad Laurium is een reconstructie van een bijzonder Romeins vrachtschip dat in 2003 in Leidsche Rijn werd opgegraven en dat door archeologen 'De Meern 1' is genoemd.

Uitgangspunt voor de bouw van de reconstructie door stichting Bouwloods Utrecht waren de archeologische veldgegevens. Stichting Het Utrechts Landschap zorgde voor de bijzondere eiken die nodig waren voor de herbouw en zij is per mei 2009 eigenaar van het schip. Het bijna 25 meter lange en 3 meter brede schip krijgt haar ligplaats in Woerden. De stichting Romeins Schip Woerden, bestaande uit ca. 50 vrijwilligers, zal het schip exploiteren. Zij zullen het schip inzetten voor cultuurhistorische vaartochten over de singels van Woerden en over de Limes, het grensgebied van het Romeinse Rijk. Het vaarseizoen 2009 loopt van woensdag 17 juni tot en met woensdag 30 september.

Tongeren wil Romeins waterpark bouwen

De stad Tongeren wil het erfpachtrecht van de gronden van het failliete themapark Ooit Tongeren voor een bedrag van 1 miljoen euro terugkopen. Op de site zou een waterpark met openluchtzwembad en een Romeinse tuin komen. Het plan wordt eind deze maand ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeenteraad. Ooit Tongeren ging in augustus 2007 failliet. Het Romeinse themapark was een publiek-private samenwerking waarin de overheid, de stad Tongeren en Toerisme Vlaanderen, via de nv Plinius, vertegenwoordigd waren. De eigenaar van de gronden, Plinius Vastgoed, ging na het faillissement van het themapark tevergeefs op zoek naar een overnemer en vroeg uiteindelijk de vereffening aan.

In afwachting van het Romeinse themapark wordt het Pliniuspark op de site in de zomer weer opengesteld voor wandelaars, net zoals vorig jaar. 'Voor de tuin van het Romeinse themapark hebben we ons door het park rond de Villa d'Este in Tivoli, in de buurt van Rome, laten inspireren', verklaart burgemeester Carmen Willems in de krant De Standaard. Daarnaast komt er ook een openluchtzwembad en zullen er verschillende waterpartijen zijn. Er moeten wel nog aanbestedingen uitgeschreven worden. De werken voor de aanleg van het park beginnen ten vroegste volgend jaar. 'Met het Romeinse themapark wordt teruggekeerd naar de oorspronkelijke plannen voor de site. Dus geen attractiepark meer. Het zal bovendien grotendeels vrij toegankelijk zijn.

Waar bevindt zich de buit van keizer Titus?

Een rechtbank in Jeruzalem heeft de aanklacht die het Vaticaan beschuldigde van diefstal verworpen. De aanklacht bevatte een lijst van de geplunderde Joodse goederen die het Vaticaan al meer dan 1000 jaar in haar bezit zou hebben. Op de lijst stond ook de legendarische gouden menora die uit de Joodse tempel geroofd werd door Romeinse troepen onder bevel van Titus tijdens de verwoesting van de tempel in het jaar 70. Baruch Marzel en Itamar Ben Gvir, die de klacht indienden, noemden Benedictus XVI als hoofdschuldige maar hun aanklacht gold ook voor andere katholieke autoriteiten wegens het bezitten en verbergen van gestolen goederen. De rechtbank zei in haar verdict dat ze de zaak niet kan behandelen omdat de paus als staatshoofd van Vaticaanstad diplomatieke onschendbaarheid geniet. Het Vaticaan zelf neemt al jarenlang een dubbelzinnige houding aan tegenover Israelische vragen om het archief met oude tempelschatten te bekijken.

Tentoonstelling over Romeins verleden in Archeon

De replica van het in Zwammerdam gevonden Romeinse ‘schip vier’ verhuist voor onbepaalde tijd naar het themapark Archeon. Eind mei opent hier in het Romeins badhuis een tentoonstelling over het Alphense verleden in de Romeinse tijd. Momenteel staat de replica in een vitrine in het kantoorgedeelte van het Alphense stadhuis. Het is daardoor niet zichtbaar voor het publiek. Dat zal wel het geval zijn in het Alphense themapark. Waarschijnlijk krijgt het schip ook een plaatsje in het nog te bouwen Romeins museum in Archeon.

De gemeente Alphen kreeg de replica van ‘schip vier’ in 1980 van het comité van aanbeveling tot behoud van het Romeinse schip. Het gaat om een op schaal nagebouwd model. Het ‘vierde schip’ was de grootste boot die tussen 1971 en 1974 tevoorschijn kwam bij het opgraven van het haventerrein van castellum Nigrum Pullum aan de zuidoever van de Oude Rijn in Zwammerdam. Het oorspronkelijke schip is gebouwd in de tweede eeuw na Christus. Toen werden voor het eerst zulke grote schepen gebouwd voor het transport van bouwmateriaal. Het gaat om een platbodem van 34 meter lang, 4,40 meter breed en een boordhoogte van 1,20 meter. De boot is gemaakt van lange eiken planken, vermoedelijk afkomstig van stammen uit Zuid-Duitsland. Het schip had een mast met een vierkant zeil. Archeon heeft al een boot van de opgravingen in Zwammerdam. Het betreft een replica op ware schaal van ‘schip zes’. Deze is te zien in het denkbeeldige stadje Trajectum ad Rhenum en deed vermoedelijk dienst als veerpont.

www.archeon.nl

Paleis van Trajanus ontdekt in Roemenië

Roemeense archeologen hebben onder een begraafplaats in Zavoi, in het zuidwesten van Roemenië, de resten van een Romeins paleis ontdekt. Romeinse soldaten zouden het paleis in het jaar 101 hebben gebouwd voor keizer Trajanus (97-117). De keizer zou er hebben verbleven tijdens de eerste oorlog tegen de Daciërs, die toen een groot deel van het gebied bewoonden dat tegenwoordig Roemenië heet. Grafdelvers stuitten op de resten, toen zij de laatste rustplaats voor een oude vrouw aan het graven waren.

Auteurs Italiëboek signeren in Leuvens boekencafé

Het nieuwe boek Italië - De best bewaarde geheimen, wordt op zondag 17 mei exclusief voorgesteld door S.P.Q.R. in aanwezigheid van auteurs Siegfried De Vaere en Carine Cuypers. We houden het ditmaal heel toegankelijk en informeel. Het duo is aanwezig in Boekencafé De Dry Coppen, Schrijnmakersstraat 11 in 3000 Leuven en dit tussen 14 u. en 17 u. Zij zetten zich met een glaasje vino rosso of een koffie aan de grote tafel. Bezoekers kunnen mee aanschuiven, een babbeltje maken, hun boek laten signeren,.... en tussendoor natuurlijk zelf ook een glaasje proeven! En, niet geheel onbelangrijk: clubleden van S.P.Q.R. krijgen 10 procent korting wanneer ze het boek ter plaatse aankopen.

Belangrijke terugval voor citytrips

Citytrips hebben, sinds 2001, bijna elk jaar een mooie stijging gekend. Afgelopen winter kenden de citytrips echter een belangrijke terugval (-16,2%). Die terugval houdt rechtstreeks verband met de economische crisis en een tanend consumentenvertrouwen. Vooral tweede vakanties hebben hieronder te lijden. Het marktvolume bedroeg de afgelopen winter 116.782 eenheden. In absolute cijfers blijven Parijs en Londen de koplopers, waarbij vermeld moet worden dat Parijs daalt met 5,7% terwijl Londen stijgt met 7,7%. Het voordelige pond en de vlottere treinverbinding spelen duidelijk in de kaart van Londen. De overige bestemmingen noteren een verlies. Vooral bestemmingen die met het vliegtuig worden aangedaan, hebben sterker te lijden onder de crisis. Parijs en Londen, typische treinbestemmingen, handhaven zich een stuk beter.

Wat de vliegbestemmingen betreft moet ook opgemerkt worden dat heel wat luchtvaartmaatschappijen hun vluchtfrequenties hebben gereduceerd. Daardoor ontstaan vooral voor citytrips nadelige neveneffecten wanneer klanten nietlanger de mogelijkheid krijgen om een ochtend en avondvlucht te combineren. Ze verliezen dan immers een hele dag vakantiegenot. Wanneer de dagelijkse vluchtfrequentie wegvalt zijn de effecten nog groter. Grote verliezer van de afgelopen winter is Barcelona (-44,4%). De bestemming tekent voor het eerst in jaren een verlies op. Ook Venetië (-38,8 %), Madrid (-36,7%), Berlijn (-28,3%), Wenen (-27,2%) en helaas ook Rome dat zich weliswaar beter handhaaft dan de andere traditionele topbestemingen maag toch ook 25,2% moet prijsgeven. Voormelde steden doen het minder goed dan de markt in het algemeen. Lissabon (-17,2%), Praag (-17,8%) en Boedapest (-17,8%) houden iets beter stand. (Bron: Travel Newsletter)

Een Nederlandse advocate in Italië

Mr. Angela Mannaerts, advocate in Rome, vertelt over haar ervaringen met de belangenbehartiging van Nederlandse bedrijven en particulieren in Italië. Afspraak op donderdag 21 mei in Enoteca Giulio Passami l'Olio, aan de Via Monte Giordano 28. Het praatje begint om 21 uur, wie wenst kan reeds vanaf 19.30 uur een lichte maaltijd nuttigen (alleen voor bezoekers Praatcafé, vooraf aanmelden) Voor de prijs van 10 euro krijg je een voorafje, een warme pasta of koude maaltijdsalade en een drankje. Je kan ook à la carte eten, tegen de geldende prijzen van het café. Hierna de traditionele gezellige kroeg. Meer informatie op Nederlanders in Rome.

Romeinse weg ontdekt in Venlo

Tijdens archeologisch onderzoek in Raaijweide te Venlo (Nederland) zijn twee belangrijke vondsten gedaan. Dat melden diverse persagentschappen. Het gaat hier om een vondst van nationaal belang. Dergelijke wegen zijn in Nederland en met name in Zuid Nederland een zeldzaamheid en essentieel voor de historie van de regio en de provincie. Het archeologisch onderzoek vindt er plaats omdat in Raaijweide een hoogwatergeul wordt gerealiseerd. In het kader van het Maascorridor-project gaat natuurontwikkeling gelijk op met hoogwaterbescherming en recreatie. Wethouder Natuur Peter Freij spreekt van een spectaculaire vondst: "We rekenden op basis van oudere vondsten en recent onderzoek op het Kazerneterrein wel met de mogelijkheid van Romeinse vondsten in Raaijweide. Maar hiermee is de verbinding aangetoond tussen Romeins Venlo en Romeins Blerick, iets waar archeologen al decennia naar zochten."

De nu aangetroffen weg is een grote verrassing, omdat dergelijke wegen zo dicht bij de bedding van de rivier, meestal zijn verspoeld en dus verdwenen. De weg zelf bestaat uit enkele lagen grind met daartussen een zandpakket. Grind werd in de Romeinse tijd in Nederland veel gebruikt als wegverharding. In het grindpakket werden ook een aantal Romeinse scherven gevonden die de datering aangeven. De weg is van groot belang voor de oudste geschiedenis van de regio. Hij lijkt precies aan te sluiten op de zogeheten augusteische nederzetting (de oudste Romeinse fase, rond het begin van de jaartelling) bij de Maasboulevard, dus over de Maas. De ontdekking van de weg sluit ook wonderwel aan bij het onderzoek dat de provincie recentelijk is gestart naar wegen in Limburg. Daarbij staat ook onderzoek naar de Romeinse wegen rondom en in Venlo centraal. De huidige vondst is cruciaal in dit onderzoek.

Speciale Lancia voor Angels & Demons

Film en het automerk Lancia gaan al tijden samen. Zo is het Italiaanse merk al jaren hoofdsponsor van het filmfestival van Venetië. Ditmaal participeert Lancia in de nieuwe Dan Brown verfilming 'Angels & Demons - Het Bernini Mysterie'. Acteur Tom Hanks wordt als Robert Langdon, hoogleraar religieuze symboliek aan de Universiteit van Harvard, opnieuw geconfronteerd met eeuwenoude machten die voor niets terugdeinzen om hun doel te bereiken. De nieuwe 200 pk sterke Lancia Delta 1.8 Di Turbo Jet speelt eveneens een opvallende rol in de thriller. De Casino fabriek in Italië heeft een speciale serie Delta's voor de film geproduceerd met functies en technieken die nog in de testfase verkeerden. Ook zijn speciale aanpassingen gedaan. Een voorbeeld: de getinte ramen die op de productiemodellen aanwezig zijn, zorgden voor camera-moeilijkheden. Deze moesten worden vervangen door speciaal gefabriceerd doorzichtig glas. Na de opnamen in Rome, vlogen de auto's naar Los Angeles voor meer opnamen in de studio's van Sony Pictures, waar heel wat Romeinse decors werden nagebouwd, soms uit praktisch oogpunt, maar vooral omdat men in geen enkele kerk heeft mogen filmen. De film 'Angels and Demons - Het Bernini Mysterie' draait sinds 13 mei in de bioscopen.

Rome situeert Formule 1-wedstrijd in wijk EUR

Rome presenteerde gisteren haar plannen voor een mogelijke toekomstige Formule 1-race op Romeins grondgebied. Investeerders zouden reeds 160 miljoen euro hebben toegezegd. De Formule 1-race zou jaarlijks ruim 300.000 extra toeristen naar Rome moeten brengen. De eerste race in Rome zou in 2012 moeten worden verreden. Een officiële kandidatuur om een F1-race te organiseren heeft de stad echter nog niet ingediend. Volgens het zopas voorgestelde plan moeten de Formule 1-bolides hun rondjes gaan rijden over een 4,7 kilometer lang circuit door de brede straten van de wijk EUR. Die wijk werd in de jaren dertig van de vorige eeuw aangelegd als een prestigeproject door de fascistische dictator Benito Mussolini. De verwachte gemiddelde snelheid ligt rond 177 kilometer per uur bij een rondetijd van ongeveer 1:34. Burgemeester Gianni Alemanno: “We zorgen nu eerst voor een promotiecomité en daarna stellen we ons officieel kandidaat voor een Grand Prix.". Hij hoopt dat de Grand Prix er kan komen als alle partijen meewerken. "Iedereen moet hierbij betrokken raken: de provincie, de regio, de politiek en sociale en economische partijen. We denken dat we een scenario bieden dat uniek is in de wereld", vertelde de burgemeester aan de Romeinse krant Il Messaggerro.

Ook Maurizio Falmmini, die als eerste met het idee kwam om een race in Rome te houden, denkt dat Rome een heel andere race kan bieden dan Peking, Londen en Parijs, die ook allemaal graag een Grand Prix zouden willen. "De wegen zijn bij ons erg breed, er zijn relatief weinig gebouwen waarmee rekening moet worden gehouden en de toeschouwers hebben de mogelijkheid om veel actie te kunnen zien", zei hij. "Bovendien is het gebied een combinatie van het historische Rome met moderne architectuur."

In Monza, waar de Italiaanse Grand Prix al sinds 1950 bijna onafgebroken wordt gereden (alleen in 1980 week men uit naar Imola) worden de plannen van Rome als een aanval op Noord-Italië gezien. Gigi Ponti, wethouder van de provincie Monza e Brianza liet weten: "De overheid kan niet blijven plunderen uit Noord-Italië in het algemeen en kan de Grand Prix van Monza niet afpakken. Loco-burgemeester Dario Allevi van Monza ziet geen mogelijkheid dat er twee Grands Prix op Italiaans grondgebied worden gehouden, hoewel dat tussen 1981 en 2006 wel het geval was, toen Imola ook op de kalender stond als Grand Prix van San Marino.

De website van het circuit van Rome is te vinden op www.romaformulafuturo.com en een animatiefilmpje van het circuit is hier te zien:

Drie nieuwe fietsroutes langs de Limes

In het gebied rond Alphen aan den Rijn en Bodegraven (Nederland) komen er vanaf vrijdag 15 mei drie nieuwe fietsroutes bij in de serie Fietsen langs de limes. De Limes is de oude Romeinse grens die dwars door het Groene Hart loopt; 2009 is het provinciale themajaar van de limes en Fort Wierickerschans. De nieuwe routes worden ingereden om 14 uur. Ze zijn ontwikkeld door het Zuid-Hollands Bureau voor Toerisme. Het fietsen van de nieuwe routes biedt de kans om veel te weten te komen over de Romeinen, die in de eerste eeuwen van onze jaartelling dit gebied beheersten. Ze brachten hier hun taal, schrift, religie, economie, gebruiken en technieken. Het oude grensgebied, de Limes, was militair en economisch sterk ontwikkeld met forten en burger-nederzettingen. De overblijfselen daarvan vormen samen het grootste archeologische monument van Nederland.

De openingsrit op 15 mei om 14 uur is toegankelijk voor iedereen die wil meefietsen. Bij aanmelding krijgen de deelnemers een consumptiebon voor een hapje en een drankje in Fort Wierickerschans in Bodegraven, waar de tocht langs voert. Daar staat ook de Romeinen-themabus van ProBiblio. Daarin is veel informatie te vinden over de Limes en over de andere activiteiten rond de Romeinen die dit jaar nog zullen plaatsvinden. Deelnemers kunnen zich op de dag zelf aanmelden bij de bibliotheek aan de Thorbeckestraat 1A in Alphen aan den Rijn of door het sturen van een e-mail naar romeinen@bibliotheekrijnenvenen.nl Meer informatie is te vinden op de website www.bibliotheekrijnenvenen.nl.

Afgewezen scenario Gladiator II op het internet

Op het internet is het afgewezen scenario van Nick Cave voor 'Gladiator II', geschreven op vraag van acteur Russell Crowe, opgedoken. Crowe zag in Cave de enige schrijver in staat om de in de eerste 'Gladiator' overleden Maximus opnieuw tot leven te wekken. In de sequel herrijst Maximus na een ontmoeting met Romeinse goden en krijgt hij meteen ook ap de sleutel tot het eeuwige leven. Cave laat Maximus vervolgens vechten in de Tweede Wereldoorlog, het opnemen tegen de Vietcong en in de slotscène een interessante job aannemen in het Pentagon. Zelfs de studiobazen in Hollywood vonden dat een beetje te ver gezocht...

Beluister de klassieken op MP3

Wie onthoudt alle klassieken? Wie heeft tijd om alles regelmatig te herlezen? Niemand, dus neem snel een kijkje op The History of Rome, waar je een heleboel klassiekers kan beluisteren. De lijst wordt voortdurend aangevuld. Je vindt er wekelijks een nieuwe 'podcast' (MP3-bestand) die (in het Engels) een roemruchte episode uit de Romeinse geschiedenis verhaalt en die je gratis kan downloaden. Om op je iPod of MP3-speler te beluisteren terwijl je in de file staat of gewoon heerlijk in je zetel ligt te luieren.

Rellen in Rome na winst Italiaanse Beker voetbal

Lazio Rome heeft woensdag de Italiaanse Beker voetbal gewonnen. In de finale tegen Sampdoria Genua in het Stadio Olimpico in Rome stond het na de reguliere speeltijd en de verlengingen 1-1. Zarate (4de minuut) maakte het doelpunt voor Lazio, Pazzini (31) schoot raak voor Sampdoria. Lazio was vervolgens het best in de strafschoppen met 6-5, en won zo voor de vijfde keer de Coppa Italia (na 1958, 1998, 2000 en 2004).

Het Stadio Olimpico maakt deel uit van het Foro Italico. Het werd eerst onder de naam Stadio dei Cipressi tussen 1928 en 1937 gebouwd door architect Luigi Walter Moretti. Ter gelegenheid van respectievelijk de Olympische Spelen van 1960 en het Wereldkampioenschap voetbal van 1990, onderging het ingrijpende veranderingen. Het stadion heeft een atletiekbaan en beschikt over ruim 82.000 zitplaatsen. Het is het thuisstadion van zowel voetbalclub AS Roma als SS Lazio.

Na de wedstrijd hebben Laziosupporters voor grote heibel gezorgd in het centrum van Rome. Het kwam tot een treffen met de politie, nadat een aantal fans de ruiten van winkels wilden vernielen "uit vreugde na het winnen van de wedstrijd". De Italiaanse politie vreest nu dat op 27 mei hetzelfde gaat gebeuren. Dan wordt namelijk de Champions Leaguefinale gehouden, die tussen Manchester United en Barcelona gaat. De afgelopen jaren kwam het al vaker tot voetbalrellen in het centrum van Rome.

Yves Storms te gast voor concert in San Giuliano

Sint-Juliaan-der-Vlamingen, de Koninklijke Belgische Kerk en Stichting in Rome en de Vlaamse Culturele Kring van Rome zijn bezig aan een reeks concerten die nu al voor het elfde opeenvolgende jaar worden georganiseerd. Die muzikale avondjes van organisator rector Hugo Vanermen groeiden de voorbije jaren uit tot een begrip in Rome en worden steeds zeer druk bijgewoond. Tijdig arriveren is de boodschap! Voor het concert van deze avond, dinsdag 12 mei om 20.30 uur, werd de Vlaamse muzikant Yves Storms uitgenodigd als speciale gast. Storms is een grote naam in de muziekwereld en staat garant voor topkwaliteit. De artistieke leiding van het concert berust zoals steeds bij Massimiliano Faraci, tevens organist van de kerk en klavecimbelist. Het laatste San Giuliano-concert van dit seizoen is te beluisteren op dinsdag 9 juni. Afspraak zoals steeds in de Via del Sudario 41.

Yves Storms werd geboren in Brasschaat in 1956. In 1979 beëindigde hij zijn studies aan het Koninklijk Muziekconservatorium van Antwerpen, met de Grootste Onderscheiding. Hij studeerde eveneens met Andrés Segovia, Leo Brouwer, John Williams en Julian Bream. In 1977 behaalde hij de Eerste Prijs op de Internationale Wedstrijd “Oscar Espla” in Alicante en ontving nadien de Prijs “Andrés Segovia”, uit handen van Joaquin Rodrigo, in Palma de Mallorca. In 1980 studeerde hij met Oscar Ghiglia en behaalde het “Diploma di Merito” aan de Accademia Musicale Chigiana de Siena (Italië). Yves Storms trad op in tal van landen, waaronder Spanje, Italië, Duitsland, Zwitserland, Hongarije, Joegoslavië, Oostenrijk, Zuid-Afrika, Brazilië, Canada en de Verenigde Staten. Hij gaf recitals op het Koninklijk Paleis en in het Paleis voor Schone Kunsten te Brussel, in het Concertgebouw te Amsterdam, Wigmore Hall in Londen, de Verenigde Naties in Genève en Cami Hall in New York.

Tevens verzorgde hij zeer op prijs gestelde optredens in het Verre Oosten, in Korea en Japan, waar hij tweemaal uitgenodigd werd om voor het keizerlijke hof te spelen. Hij heeft concerten gegeven met talrijke orkesten en beroemde solisten, zoals de fluitisten Jean-Pierre Rampal, Marc Grauwels, Gaby Van Riet, Aldo Baerten en Carlos Bruneel; de violonisten Elisa Kawaguti en Lola Bobesco; de gitaristen Jorge Cardoso en Baltazar Benitez; de cellisten Edmond Carlier, Luc Tooten, Judith Ermert, France Springuel en Mark Drobinsky; de hoboïsten Joris Van den Hauwe, Piet Van Bockstal en Eric Speller; de clavecinisten Guy Penson en Massimiliano Faraci. Hij concerteerde ook meerdere malen met het Spiegelstringquartet, Arriaga, Rubio en Danel.

Het repertorium van Yves Storms omvat alle stijlen en periodes, van de Renaissance tot het Barok, en met inbegrip van hedendaagse composities voor gitaar. Zijn recitals met werken voor gitaar en luit uit de hand van John Dowland, Silvius Leopold Weiss, Johann Sebastian Bach, Fernando Sor, Heitor Villa-Lobos en Joaquin Rodrigo, werden door de critici unaniem met veel enthousiasme onthaald. Zijn fijngevoeligheid en uitzonderlijke techniek hebben meerdere hedendaagse muziekschrijvers geïnspireerd, die hem hun composities opgedragen hebben. Naast solostukken en kamermuziek werden zo vijf concerto’s voor gitaar speciaal voor hem gecomponeerd. Vermelden wij hier bij voorbeeld Dennis Farnon (Canada), Maarten Hartveld (Nederland) en Marc Verhaegen, Jan Van Landeghem, Willem Kersters (België). Buiten de organisatie van veelvuldige recitals, leidt Yves Storms ook ‘master classes’ aan het Koninklijk Muziekconservatorium van Gent waar hij docent gitaar is. David Tanenbaum, Leo Brouwer, Jorge Cardoso en Denis Azabagic zijn enkelen van de vermaarde componisten en musici die er reeds aan deelnamen.

Massimiliano Faraci krijgt morgen dus hoog bezoek over de vloer in San Giuliano. Faraci studeerde piano en klavecimbel en behaalde respectievelijk zijn diploma’s in 1988 en 1997. Tot in 1992 werkte hij als pianist-solist en in verschillende kamermuziekensembles. Hij registreerde en speelde hedendaagse muziek met verschillende samengestelde groepen. Sinds 1992 ontwikkelt hij hoofdzakelijk een activiteit als klavecimbalist en organist. Hierbij wijdt hij zich aan het repertorium van de XVIIe en XVIIIe eeuw, in een poging deze muziek zijn expressieve karakteristieken terug te geven, die haar een fundamentele etappe maakte in de muziekgeschiedenis. Hij werkt samen met verschillende Romeinse ensembles waaronder het koorensemble Florilegium Musicae, het koor La Rinascenza waarmee hij voor Radio Vaticana muziek van Monteverdi en Scheidt registreerde. In 1993 heeft hij met het Ensemble Romano Musica Antiqua, de concertcyclus “Mattinate Musicali nel Museo” gerealiseerd in het “Museo degli Strumenti Musicali” van Rome, met een groot succes bij het publiek.

In 1994 werd hij promotor van een initiatief gewijd aan de verspreiding van het Italiaans repertorium van het “Rinascimento” dat gesponsord werd door de “Regione Lazio” gedurende een tournee te New Delhi in India, georganiseerd door het “Istituto di Cultura Italiana” van New Delhi. In 1997 speelde hij met het orkest Nova Amadeus voor de Italiaanse Ambassade in Pakistan en Bangladesh in het kader van een manifestatie gewijd aan de Italiaanse cultuur in een tournee te Karachi, Islamabad en Dacca. Hij werkt mee met het “Orchestra di Rome e del Lazio”. Sinds 1998 is hij organist van de Koninklijke Belgische Kerk en Stichting Sint-Juliaan-der-Vlamingen, waar hij ook artistiek directeur is van barokmuziekconcerten, dat nu aan zijn elfde seizoen toe is en waarvan hij in samenwerking met rector Hugo Vanermen de oprichter is.

www.sangiuliano.org

Vaticaan reageert officieel op Angels & Demons

Het Vaticaan heeft zich toch laten verleiden tot een officiële reactie op Angels & Demons, de nieuwe film van Ron Howard (The da Vinci Code), die zich ditmaal haast volledig afspeelt in Rome en waarin het Vaticaan en een bepaalde kerkdienaar een niet al te fraaie rol krijgen toebedeeld. De film handelt over samenzweringen in en rond de hoge kerkelijke overheid. De Rooms-Katholieke Kerk moet volgens de krant L'Osservatore Romano opnieuw nadenken over de wijze waarop zij zichzelf presenteert voor de media. Het Vaticaan verklaart dat in de krant als reactie op het succes van bepaalde films en boeken.

Het Vaticaan laat zich zowel positief als negatief uit over de nieuwe film. Zij zegt dat de film waarschijnlijk 'een kort leven beschoren is' maar noemt het werk ook 'boeiend', met 'prachtig' camerawerk. Angels & Demons wordt als 'pretentieus' bestempeld, maar de krant voegt er wel aan toe dat de regie van Ron Howard 'dynamisch en aanlokkelijk' is. Howard beschuldigde het Vaticaan maandag ervan de productie van Angels & Demons belemmerd te hebben. De kerk verbood de regisseur vorig jaar nog om opnames te maken in Roomse kerken voor de film. Dat was voor de productieploeg niet echt een probleem. In Hollywood werd alles wat nodig was tot in detail nagebouwd, tot en met het Sint-Pietersplein, de Sixtijnse Kapel en enkele kerken. Howard haalde zich met The Da Vinci Code ook al de woede op de hals van het Vaticaan.

Zoektocht naar weggespoeld Romeins castellum

Het mysterie rond het Wijkse castellum in Dorestad-Zuid (Utrecht, Nederland) is nog niet opgelost, terwijl het beeld over het noordelijk deel van Dorestad steeds completer wordt. Vrijwel zeker is dat in het zuiden bij Rijswijk een Romeins fort gelegen heeft op de splitsing van de Nederrijn en de Lek. De amateurarcheologen, die zich onder de bezielende leiding van Gerben Joustra hebben verenigd in de stichting Wijks Castellum, weigeren zich erbij neer te leggen dat het castellum helemaal zou zijn weggespoeld. In de bodem van de uiterwaarden moeten nog resten te vinden zijn, denken Joustra en zijn collega’s: we gaan door met boringen. Dat doe je niet als je denkt dat er niets te vinden is.’

Jan van Doesburg van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten deelt Joustra’s optimisme: op een middeleeuwse wegenkaart staan de Romeinse forten ingetekend, met de rivier als verbinding tussen die forten. Er staat een fort in Maurik, Castellum Levefanum in de Wijkse regio en een bij Vechten. Fanum is een heiligdom bij het water, een bron of rivier. Leve is een verbastering van de Bataafse huwelijksgodin Haeva. Op het binnenterrein van zo’n heiligdom werden offers gebracht. Het lijkt erop dat de Romeinen daar ongeveer 50 na Christus een castellum gesticht hebben. De Romeinen verdedigden de grens met zulke forten.

Behalve de aanwijzing op de kaart zijn er nog meer aanduidingen voor het Wijkse castellum. Bij baggerwerkzaamheden in de rivier zijn Romeinse helmen gevonden. Ook werden bij fosfaatmetingen, die de aanwezigheid van mensen in het landschap aangeven, precies hier hoge concentraties gevonden. Wetenschappers gaan ervan uit dat het Wijkse fort in de vroegmiddeleeuwse tijd nog gewoon bereikbaar was en zelfs bewoonbaar, maar dat het in de twaalfde of dertiende eeuw is weggespoeld.

Opgravingen ter plekke zijn volgens Doesburg technisch bijna niet uitvoerbaar. Je zult heel diep moeten. Waarschijnlijk zul je met duikers moeten werken. Ik ben bang dat we het Wijks castellum nooit tastbaar in handen krijgen, maar het is mooi dat Gerben Joustra en de zijnen de moed niet opgeven, klinkt het.

Lezingen over dit onderwerp door Jan van Doesburg en Gerben Joustra kan je meemaken op maandag 11 mei om 19.30 uur in Museum Dorestad, Muntstraat 42, Wijk bij Duurstede.

http://www.museumdorestad.nl/

Limburgse spaghetti voor L'Aquila

De komende dagen en weken worden nog een aantal activiteiten georganiseerd ten voordele van de slachtoffers van de aardbeving in Abruzzo.

9/05/2009 - Muziekmarathon, Radio Internazionale
17/05/2009 - Spaghettiavond, Missione Waterschei (Risstraat 3 - 3600 Genk)
24/05/2009 - Spaghettiavond, Acli-Beverlo - Acli-La Baracca en AITEF (De Kardijk te Beverlo)
30/05/2009 - Spaghettidag Acli-Maasmechelen (Valkeniersstraat te Maasmechelen)
14/06/2009 - Alle verenigingen uit Maasmechelen organiseren samen een spaghettidag (Zaal Asteroide)

Romeinse muntenschat voorgesteld aan publiek

De Romeinse muntenschat, die vandaag in het gemeentehuis van Aa en Hunze in Gieten Gieten (provincie Drenthe, Nederland) is gepresenteerd, is uniek vanwege de vindplaats. Dit zegt de Drentse provinciaal archeoloog Wijnand van der Sanden. Volgens hem is het zeer bijzonder dat de Romeinse munten, die dateren uit de eerste drie eeuwen na Christus, zijn gevonden in een prehistorisch grafveld. Vermoedelijk gaat het om een afkoopsom, die door Romeinen aan Germanen is betaald om onrust in het gebied te voorkomen. Het geld zou vervolgens in de grond gestopt zijn als offer aan voorouders.

Amateurarcheoloog Jeroen Nijdam uit Groningen ontdekte een tijd geleden enkele Romeinse munten aan de rand van een stuk bouwgrond op de Noordesch in Anloo. Hij maakte gebruik van een metaaldetector. Hij schakelde meteen de provincie Drenthe in. Er volgde een opgraving waarbij in een gebied van 550 vierkante meter in totaal 110 Romeinse munten werden gevonden, maar ook grafresten uit de Urnenveldentijd (1200-500 voor Christus) en aardewerkscherven uit de Trechterbekercultuur (3400-2800 voor Christus).

De vondst bestaat uit complete en minder complete Romeinse denarii die samen anderhalve eeuw beslaan, zijnde het laatste kwartaal van de 1ste eeuw tot en met het eerste kwartaal van de 3de eeuw na Christus. De jongste munt bevat de beeltenis van keizer Elagabalus, die regeerde van 218 tot 222. De munt is niet op het jaar nauwkeurig te dateren. Dat betekent dat de schat in ieder geval niet eerder dan in 218 na Christus begraven kan zijn. Alle andere uit de denarii bestaande muntschatten uit het noorden van Nederland hebben een sluitmunt die van voor het jaar 200 dateert en dat maakt de vondst van Anloo zo bijzonder.

De muntenschat blijft nog twee weken tentoongesteld in het gemeentehuis van Aa en Hunze in Gieten. Daarna wordt de vondst bewaard in het Noordelijk Drents Depot totdat het Drents Museum voldoende ruimte heeft. Het museum wordt momenteel verbouwd.

Romeinen in de film op woensdag 13 mei

Woensdag 13 mei 2009 om 20.30 u. organiseert S.P.Q.R. een boeiende lezing waarbij diverse filmfragmenten zullen vertoond worden. Het thema van deze lezing is 'De Romeinen in de film'. Spreker van dienst is Herbert Verreth. Plaats van afspraak: Lokaal A.1.3 in cultureel centrum Romaanse Poort, Brusselsestraat 63, 3000 Leuven. De toegang is gratis.

Tiberius-staaf topstuk in nieuw museum Tongeren

Een vorig jaar in Tongeren gevonden loden staaf van zowat 2000 jaar oud wordt een van de topstukken bij de heropening van het nieuwe Gallo-Romeins Museum op 20 mei. Dat schrijft de krant Het Belang van Limburg. De staaf verwijst naar keizer Tiberius en is afkomstig uit de tijd dat Romeins Tongeren nog in volle opbouw was, zegt conservator Guido Creemers. Een dergelijk stuk met Tiberius-inscriptie is nooit eerder gevonden. De Tiberius-staaf werd in februari 2008 gevonden tijdens de aanleg van de ondergrondse parking aan het stadsarchief. De historische waarde ervan voor Tongeren is niet te schatten.

De baar weegt 18 kg en is 53 cm lang. In een rechthoekig kader in het bovenvlak staat duidelijk te lezen: IM(peratoris) TI(berii) CAESARIS AVG(vsti) GERM(anicvm) TEC(-). Wat zoveel betekent als ‘eigendom van keizer Tiberius Caesar Augustus, lood van Germanië’. De term TEC verwijst meer dan waarschijnlijk naar de persoon die de mijn exploiteerde voor de keizer. Daaruit mag echter niet geconcludeerd worden dat Tiberius in Tongeren zou geweest zijn. In die tijd was de keizer de eigenaar van alle grondstoffen, zegt Creemers.

De staaf, licht gebogen, is intact. Zo zag een afgewerkt product uit een loodmijn eruit. Het werd gesmolten en vervolgens gebruikt bij de aanleg van waterleidingen of als ‘bindmiddel’ bij monumentale keizerlijke of religieuze standbeelden. Nergens anders is er tot dusver een loden baar bekend met de combinatie Tiberius-Germanië. Het gaat om een uniek stuk. Zonder de Romeinse munten mee te tellen, is dit ook het enige object in Tongeren dat verwijst naar een keizer. Tiberius is een vroege keizer. Hij was als adoptiezoon de opvolger van Augustus en regeerde van 14 tot 37 na Christus, in de periode dat de hoofdstad van de Civitas Tungrorum, Tongeren dus, in volle opbouw was. De keizers na hem waren Caligula, Claudius en Nero.

Meer dan waarschijnlijk is de loden staaf afkomstig uit een loodmijn in de Eifel dat aan deze zijde van de Rijn ligt. Na de Romeinse nederlaag in de slag bij Varus, in 9 na Christus, gaf Rome immers de Germaanse gebieden aan de overkant van de Rijn op. Het object werd voor 'slechts' 7.500 euro verzekerd. Dat heeft niets te maken met de historische waarde. Die is niet te schatten voor Tongeren. De verzekeringswaarde wordt bepaald door de moeilijkheidsgraad om iets te herstellen. Dit is geen complex voorwerp.

http://www.galloromeinsmuseum.be/

Reeds 80.000 euro voor slachtoffers L'Aquila

De Italiaanse Verenigingen in Limburg zullen nu al meer dan tachtigduizend euro kunnen schenken aan de slachtoffers van de aardbeving in het Italiaanse L’Aquila. En het project is niet eens halfweg. Eén en ander werd woensdagavond bekendgemaakt tijdens een bijeenkomst in Genk. 43.000 euro is al effectief gestort, zegt Fernando Marzo van Comitès, de officiële organisatie die Italiaanse verenigingen in Limburg overkoepelt en ook de middelen voor de slachtoffers beheert. We hebben inmiddels nog toezeggingen van organisaties voor in totaal 40.000 euro. Dat maakt dat we nu al over een totaalbedrag van ruim 80.000 euro kunnen spreken, aldus Marzo. Eerder al zei Marzo dat de organisatie het niet waard is vertegenwoordiger van de Italiaanse gemeenschap genoemd te worden als er geen 50.000 euro bijeen gezameld kan worden. Een gewaagde uitspraak waarvan nu dus vast staat dat die hem niet zuur zal opbreken.

Ook verschillende steden en gemeenten deden al een duit in het zakje. Met dertigduizend euro heeft de provincie tot nog toe de grootste bijdrage geleverd. Inmiddels hebben ook de grootste vakbonden beslist middelen vrij te maken voor de slachtoffers van de aardbeving. Het ABVV steekt 5.000 euro in het zakje en het ACV 2.500. Ook vanuit de bedrijfswereld is er steun. De groep Bruno, die vooral Esso-stations in Limburg beheert, schenkt eveneens 5.000 euro. Volgens Marzo zijn ook nog heel wat activiteiten in het vooruitzicht waarvan de opbrengst bestemd is voor de slachtoffers van de aardbeving in Italië. De middelen die vanuit Limburg voorzien worden zullen vooral gebruikt worden voor de heropbouw in de provincie Abruzzo. (Bron: Het Belang van Limburg)

Een film voor elke Romeliefhebber

"Hoe men ook over het verhaal van Angels & Demons denkt, de film zal Rome-liefhebbers aanspreken. Het is eigenlijk een grote reclamespot voor de eeuwige stad geworden”. Dat zegt de Italiaanse acteur Pierfrancesco Favino, die de rol van commandant Ernesto Olivetti van de Zwitserse Garde speelt. “Rome wordt in de kijker geplaatst op een manier die we sinds Fellini niet meer hebben gezien" aldus Olivetti. De film, gebaseerd op het gelijknamige boek (in het Nederlands vertaald als Het Bernini-mysterie) komt half mei in de zalen. Twee dagen geleden vond in Rome de wereldpremière plaats, dit in aanwezigheid van ondermeer hoofdrolspeler Tom Hanks, regisseur Ron Howard en schrijver Dan Brown.

Heiligverklaring Damiaan groeit uit tot volksfeest

De heiligverklaring van Pater Damiaan, op 11 oktober 2009 in Rome, is voor zijn congregatie, de Paters van de Heilige Harten, en het aartsbisdom Mechelen aanleiding om een heus Damiaanjaar te organiseren. Het voorbeeld van de Tremelonaar die voor melaatsen in Hawaï ging zorgen, blijft volgens hen tot de verbeelding spreken. Hoogtepunten worden het Damiaanfeest in Tremelo, de heiligverklaring zelf in Rome en het slotevenement, een Wereldfeest, op 16 mei 2010 in Leuven. De heiligverklaring van Damiaan is volgens de paters en kardinaal Danneels een geschikte gelegenheid om de betekenis van zijn voorbeeld voor de hedendaagse samenleving te overdenken. Daarom organiseren ze een Damiaanjaar. Dat wordt op zondag 10 mei geopend met een misviering in de Damiaankerk op het Damiaanplein in Leuven, gevolgd door de opening van een tentoonstelling met recente Damiaanbeelden en -schilderijen. De stad Leuven organiseert ook een rechtstreekse uitzending op groot scherm van de heiligverklaring op 11 oktober vanuit Rome. Dat scherm wordt geïnstalleerd op het Damiaanplein en, allicht ook in de Damiaankapel zelf.

Op 4 oktober 2009 is er in Tremelo een groot Damiaanfeest en een week later wordt de man in Rome heilig verklaard. Daarvoor worden verschillende groepsreizen georganiseerd. Heel wat vliegtuigen zitten nu reeds vol. Op 17 oktober vieren de Paters van de Heilige Harten Damiaan in Leuven de gebeurtenis met een viering in open lucht. Aan het Paridaensinstituut wordt hiervoor een podium geplaatst. Op 18 oktober is er een dankmis in de basiliek van Koekelberg. Afsluiter van het Damiaanjaar wordt een Wereldfeest in Leuven, georganiseerd door de Damiaanactie.

In Leuven worden in het najaar ook grote fotodoeken worden gehangen met beelden van de overbrenging van het lichaam van pater Damiaan naar Leuven in 1936, nu 73 jaar geleden. Het stoffelijk overschot arriveerde op 3 mei 1936 in Antwerpen met de Mercator, dat is het mooie zeilschip dat nu in Oostende te bezoeken is. Pater Damiaan werd vervolgens een nacht opgebaard in de Leuvense Sint-Pieterskerk aan de Grote Markt. Vandaar werd het lichaam in stoet overgebracht naar de Damiaankapel. De fotodoeken zullen geplaatst worden langs het parcours dat toen werd gevolgd werd. Bij deze openluchttentoonstelling zal ook een brochure worden uitgegeven.

Colosseum-stunt is nachtmerrie voor archeologen

Archeologen vrezen de plannen van het Romeinse stadsbestuur dat vlak naast het Colosseum twee voetbalvelden wil aanleggen. Dat zou binnenkort al moeten gebeuren, in de dagen voor de UEFA Cup-finale, die op 27 mei in Rome wordt gespeeld. De stad heeft het onzalige idee opgevat om voor de zowat 200.000 supporters een groot veld voor oefenpartijtjen te voorzien op de Via San Gregorio, vlak naast de triomfboog van keizer Constantijn en een kleiner veld precies naast het Colosseum. Burgemeester Alemanno denkt op die manier de Romeinse monumenten beter onder de aandacht van het publiek te brengen. De plannen zijn echter een nachtmerrie voor wie in Rome met het cultureel erfgoed uit de oudheid bezig is. Het vooruitzicht van hordes half dronken voetbalsupporters die zich mogen uitleven in de onmiddellijke nabijheid van kwetsbare monumenten zoals de Boog van Constantijn en het Colosseum is inderdaad niets om naar uit te kijken. Het regent dan ook negatieve reacties in de pers.

Het stadsbestuur zou de omgeving bovendien nog vol reclamebanners van diverse sponsors willen hangen, ook al iets dat in de buurt van Romeinse monumenten nog nooit is geduld. Zelfs de bedrijven die mee sponsoren aan de restauratie van het Colosseum krijgen geen opvallende publiciteit. Voorstanders discussiëren over de status van hzt gebied: is de Piazza del Colosseo een stadsplein of een archeologische site? Voor Rossella Rea, de directeur van het Colosseum, is het duidelijk dat het plein gewoon aansluit bij de monumenten in de omgeving, zijnde de Meda Sudans, de overblijfselen van de Domus Aurea, de tempel van Venus en Rome, de Via Sacra, de Boog van Constantijn en het Colosseum zelf. Voor hem is het duidelijk dat dergelijke monumentale sites in hun geheel moeten worden beschermd en beheerd, zodat de bezoekers ook in alle veiligheid kunnen genieten van het Romeinse cultureel erfgoed. Of er van vrijheid en gastvrijheid nog veel sprake zal zijn met 200.000 voetbalsupporters op een dergelijke site is nog zeer de vraag.

Met zijn Colosseum-stunt trapt Alemanno veel Romeinen op de ziel. Bierbrouwer Heineken had ook een Colosseum-idee maar pakt het discreter aan. In stazione Termini werd, ook al ter gelegenheid van het komende voetbalevenement, een mini-Colosseum gebouwd met 1.500 flesjes Heineken Limited Edition Finale Roma 2009. Die beperkte botteling is vooral gegeerd door verzamelaars. De structuur heeft een diameter van 3,5 meter en een gemiddelde hoogte van 1,4 meter. Van de uiterste basis tot de hoogste top is het bier-Colosseum 3 meter hoog. Het geheel wordt speciaal verlicht en blijft in het station staan tot 31 mei.